Mahmut Güzelgöz (Tenekeci Mahmut)

Mahmut Güzelgöz (Tenekeci Mahmut)
TENEKECİ MAHMUT GÜZELGÖZ KİMDİR?

Türk halk kültürü ve Türk Halk Müziği’nin önemli kaynak kişilerinden birisi, makam geleneğini bilen usta bir okuyucu, birçok öğrenci yetiştiren ünlü bir müzik hocasıdır. Bu nedenlerle Şanlıurfa müzik camiasında “Tenekeci Mahmut Usta” olarak anılır. Yaşantısı, düşünce ve davranışlarıyla örnek bir insandır.

Güzelgöz, 17 Şubat 1919’da Şanlıurfa’da doğdu, 7 Mart 1988’de vefat etti. Esas mesleği tenekeciliktir. Uzunca bir müddet Şanlıurfa Halk Kütüphanesi ve Şanlıurfa Müzesi’nde çalışıp emekli oldu. Evli ve 12 çocuk babasıdır.

Şanlıurfa’nın ünlü müzik ustalarından Mukim Tahir, Damburacı Derviş, Hacı Nuri Hafız ve Cuan Mehmet ile birlikte musiki meclislerine katıldı. Ayrıca mevlithanlık yaptı. Halkevi, Musiki Cemiyeti ve Halk Kütüphanesi’nde açılan kurslarda birçok talebe yetiştirdi. Usta gazelhan Kazancı Bedih Yoluk başta olmak üzere Mehmet Özbek, Abdullah Balak, Vefik Ataç, Lütfü Emiroğlu, Mahmut Coşkunses, Mehmet Delioğlu, Bakır Karadağlı, Halil Sezgin gibi birçok sanatçı kendisinden yararlandı. İbrahim Tatlıses, Mahmut
Tuncer, Zekeriya Ünlü, İzzet Altınmeşe ve Selahattin Alpay gibi birçok ses sanatçısı da ondan istifade etti ve derledikleri türküleri plaklara ve kasetlere okudu.
Mahmut Güzelgöz, halk kültürünün kaynak kişisi yönü ile bir hazine idi. Muzaffer Sarısözen ve Mehmet Özbek’in kendisinden derlediği “Alaydım elin elime”, “Bahçıya kuzu girdi”, “Daracık sokakta yare kavuştum”, “El zanneder ben deliyem”, “Fırat kenarının ince dumanı” “Kalanın ardında ekerler küncü” gibi birçok türkü ile Abuzer Akbıyık ve Osman Güzelgöz tarafından derlenen “Abdonun odası takalı camlı”, “Çekin çadırımı kuru yazıya”, “Çorabı çektim dizime”, “Eminem oturmuş daşın üstüne”, “Kala yeri”, “Maraş
Maraş Derler”, “Yaz gelende yaylaları gezmeli” adlı uzun havalar Şanlıurfa adına TRT repertuarına alındı.

1960 yılında Prof. Dr. İlhan Başgöz ve gazeteci Fikret Otyam, Tenekeci Mahmut Usta’dan türküler derledi. Bu derleme bantları Amerika’da İndiana Üniversitesi arşivine alındı. 1976 yılında Kültür Bakanlığı’ndan Yaşar Doruk, kendisinden 325 türkü ve uzun hava derledi ve derlenen ezgilerin bir bölümü “Şanlıurfa’dan Derlenen Türküler ve Uzun Havalar” adlı kitapta yayınlandı. 1976 yılında Kültür Bakanlığı’ndan araştırmacı Güner Sernikli kendisinden 5 adet hikaye derledi ve MİFAD arşivine aldı.
1980 yılında oğlu Osman Güzelgöz, Cihat Kürkçüoğlu ve Bakır Karadağlı’nın sazları eşliğinde makam sıralarına göre türkü ve uzun havaları derledi. Abuzer Akbıyık ve Sabri Kürkçüoğlu, kendisi ile yıllar süren derleme çalışmaları yaptı, elde ettikleri bilgileri kitap, dergi ve gazetelerde yayınladı. Güzelgöz, Şanlıurfa ile ilgili birçok radyo ve televizyon programına kaynak kişi ve okuyucu olarak katıldı. 1984 yılında Kültür Bakanlığı’nca Ankara’da düzenlenen “Kaynaktan Radyoya Televizyona” programında
kendisine “Halk Kültürüne Hizmet Ödülü” verildi. 4 Mart 1992 tarihinde Şanlıurfa İli Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı (ŞURKAV) tarafından “Tenekeci Mahmut Güzelgöz’ü Anma Gecesi” düzenlendi. Hayatı ve yaptığı çalışmalar Abuzer Akbıyık tarafından kitap haline getirilerek, “Şanlıurfa Folklorunun Kaynak Kişisi Tenekeci Mahmut Güzelgöz” adıyla 1992 yılında ŞURKAV tarafından yayınlandı. 1997 yılında Osman Güzelgöz’ün mahalli bantlardan derleyerek hazırladığı Tenekeci Mahmut Güzelgöz’ün okuduğu eserler,
Kalan Müzik firması tarafından CD ve kaset olarak yayımlandı. 1959 yılında İlhan Başgöz’ün kendisinden yaptığı derlemeler ve Urfa Faslı Örneğinden oluşan özel bir arşiv çalışması yine Kalan Müzik tarafından yayımlandı. Şanlıurfa’da 2 sokak, 1 park ve 1 okula “Tenekeci Mahmut Güzelgöz” ismi verildi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

WhatsApp chat